Wat is Entropie en Bits? De Wiskunde Achter de Wordle Helper

·7 min leestijd

Als je onze Wordle helper gebruikt, zie je achter elke woordsuggestie een getal in bits. Dat is de entropie — en het is de reden waarom de helper zo goed werkt. Maar wat betekent het eigenlijk? Geen zorgen: het is een stuk intuïtiever dan het klinkt.

Entropie in de praktijk: Denk aan "Wie is het?"

Vergeet moeilijke wiskunde even. Denk terug aan het bordspel Wie is het?. Je hebt een bord met 24 gezichtjes voor je en je wilt zo snel mogelijk de mysterieuze persoon van je tegenstander raden. Welke vraag stel je eerst?

  • ✅
    "Is het een vrouw?"Briljante vraag. De kans is ongeveer 50/50. Ongeacht of het antwoord ja of nee is, je mag met een bevredigende klap direct de helft van de deurtjes op je bord wegtikken. Je halveert de onzekerheid. Dit is een gok met hoge entropie.
  • ❌
    "Is het Bernard?"Een waardeloze openingsvraag. Je hebt maar 1 op de 24 kans dat het Bernard is. Krijg je (zoals bijna altijd) een "Nee" als antwoord? Dan klap je precies één zielig deurtje naar beneden. Je hebt je beurt verspild en nog 23 opties over. Dit is een gok met lage entropie.

Wordle is eigenlijk gewoon een gigantisch potje Wie is het?, maar dan met woorden in plaats van gezichten. Een slecht startwoord als PUPPY is precies hetzelfde als in beurt één vragen "Is het Bernard?". Een perfect startwoord als LATEN vraagt als het ware aan het spel: "Zit de A of de E erin?", waardoor je in één klap duizenden woorden van je bord mag vegen.

Bits: de eenheid van informatie

In 1948 bedacht de wiskundige Claude Shannon het concept van informatie-entropie. Zijn kernidee: informatie kun je meten, net als gewicht of lengte. De eenheid is de bit.

  • 1 bit = het antwoord op een perfecte 50/50 ja/nee-vraag. "Boven of beneden?" als je sleutels zoekt.
  • 2 bits = genoeg om 4 opties van elkaar te onderscheiden. "In welk kwart van het huis?"
  • 3 bits = 8 mogelijkheden. Enzovoort — elke bit verdubbelt het aantal opties dat je kunt scheiden.

De formule (voor de liefhebber) is: H = -Σ p(x) · log&sub2;(p(x)). Maar je hoeft dit niet te onthouden — de intuïtie is veel belangrijker dan de formule.

Entropie toegepast op Wordle

Bij Wordle is je "vraag" het woord dat je typt, en het "antwoord" is het kleurenpatroon dat je terugkrijgt (groen, geel, grijs). Een 5-letter woord kan 243 verschillende kleurenpatronen opleveren (3 kleuren per positie, 5 posities = 35 = 243).

Neem twee woorden en stel dat er 2.500 mogelijke antwoorden zijn:

StartwoordEntropieWat gebeurt er?
LATEN5.83 bitsVerdeelt de 2.500 woorden in ~57 gelijkmatige groepjes. Elk kleurenpatroon laat gemiddeld nog maar ~44 woorden over.
PUPPY1.87 bitsVerdeelt de 2.500 woorden in ~4 scheve groepjes. Eén gigantisch groepje met ~2.000 woorden, en drie piepkleine.

Het verschil is enorm: na LATEN heb je nog ~44 woorden over, na PUPPY nog ~2.000. Dat zijn bijna twee hele beurten verschil — puur door je woordkeuze.

Waarom entropie beter werkt dan "veel klinkers"

Een veelgehoord advies is: "begin met een woord met veel klinkers". Klinkt logisch, maar het klopt niet altijd. Waarom niet?

  • Klinkers zijn te voorspelbaar. Bijna elk Nederlands woord bevat een A of E. Als je AARDE gokt en de A is grijs, weet je iets. Maar als de A geel is? Dan heb je slechts bevestigd wat je al vermoedde — de meeste woorden hebben een A. Dat levert weinig bits op.
  • Entropie kijkt naar alle mogelijke uitkomsten. Het gaat niet alleen om "hoeveel letters elimineer ik?", maar om "hoe gelijkmatig verdeelt de feedback alle overgebleven woorden?". Een woord met 2 klinkers op strategische posities kan meer informatie opleveren dan een woord met 4 klinkers op willekeurige plekken.
  • Het bewijs: In onze top 10 startwoorden staan woorden met 2 klinkers hoger dan woorden met 3 klinkers. SALET (2 klinkers, 5.97 bits) verslaat woorden met 3 klinkers moeiteloos.

Probeer het zelf

Op onze Wordle Helper zie je achter elke suggestie het aantal bits dat het woord oplevert. Hoe hoger het getal, hoe meer je leert van die gok. Probeer het eens: vul je huidige Wordle-bord in en kijk hoe de entropie verandert naarmate je meer letters vindt.

Wil je dieper de wiskunde in?

De beste uitleg van entropie toegepast op Wordle komt van het YouTube-kanaal 3Blue1Brown. Een absolute aanrader als je houdt van heldere wiskundige visualisaties.

Probeer de Wordle Helper

Wil je deze startwoorden in actie zien? Onze helper berekent wiskundig de beste gok op basis van entropie.

Naar de helper →